De inkomensvoorwaarde voor een sociale huurwoning: de verhoging van de bovengrenzen van het inkomen

Inleiding

De minister verantwoordelijk voor wonen heeft aangekondigd dat ze de bovengrenzen van de inkomensvoorwaarden voor het huren van sociale huurwoningen wil verhogen met 13%.

De redenen voor dit voorstel zijn:

  • een aanpassing van de inkomensgrenzen aan de stijging van de reële lonen. De lonen zijn immers harder gestegen dan de gezondheidsindex. Op tien jaar tijd zijn de inkomensgrenzen voor sociale woningen met 20 % gestegen, maar de lonen met 30 %;
  • hierdoor verliezen werkloze kandidaat huurders zodra ze een betrekking hebben gevonden;
  • met de huidige inkomensgrenzen worden woonblokken gecreëerd waar alleen nog mensen zonder een betrekking wonen. Dat is uiteraard slecht voor de betrokkenen en zeer bedreigend voor het maatschappelijk draagvlak van sociale huisvesting.

De bovengrenzen worden dan voor alleenstaanden 22.387 euro tegenover maximaal 19.796 euro op jaarbasis vandaag. Voor samenwonenden gaat die grens van 29.694 naar 33.580 euro. Daardoor zouden de tien procent laagste inkomens uit arbeid in Vlaanderen in aanmerking komen voor een sociale woning.

Wat zijn de voorwaarden voor een sociale huurwoning?

Om huurder te kunnen worden van een sociale woning, moet u zich kandidaat stellen bij een sociale huisvestingsmaatschappij. Zij zal u dan inschrijven in het inschrijvingsregister. Om dat te kunnen, moet u wel aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • meerderjarig zijn;
  • voldoen aan de inkomensvoorwaarde;
  • voldoen aan de eigendomsvoorwaarde;
  • voldoen aan de taal- of inburgeringsbereidheid;
  • ingeschreven zijn in het bevolkings- of vreemdelingenregister.

Inkomensvoorwaarde wordt verder bepaald. De bovengrenzen voor het netto-belastbaar inkomen (geïndexeerde bedragen 2012) zijn:

  • 19.796 euro als u een alleenstaande bent zonder personen ten laste;
  • 21.455 euro als u een alleenstaande persoon met een handicap bent;
  • 29.694 euro, vermeerderd met 1.659 euro per persoon ten laste, in alle andere gevallen.

Bespreking van het voorstel

We overlopen hier de belangrijkste argumenten pro en contra.

  1. Het belangrijkste gevolg van het voorstel is dat de groep die recht heeft op een sociale huurwoning vergroot. Iedereen erkent dat hierdoor de wachtlijsten zullen vergroten. Vandaag is die wachtlijst ongeveer 90.000 groot.

    Door het voorstel is de kans groot dat de wachtlijsten inderdaad zullen vergroten. Maar door de uitbreiding van de doelgroep en dus eventueel de wachtlijst zal de druk op besturen om meer te doen voor sociale huisvesting groter worden. We mogen ook de impact van de 43.000 bijkomende sociale huurwoningen tegen 2023 (met 3 jaar verlengd) niet vergeten. Bovendien wordt het probleem van een grotere wachtlijst echter verzacht door het systeem van huursubsidie na 5 jaar op de wachtlijst te staan. De wachtlijsten zijn probleem, maar dit los je niet op door de doelgroep te verkleinen. Daarvoor zijn er andere maatregelen nodig.

  2. Door de uitbreiding van de doelgroep van sociale huurwoningen worden de zwakste groepen op de huisvestingsmarkt verdrongen.

    Een sociale huurwoning wordt toegewezen volgens een objectief systeem dat achtereenvolgens rekening houdt met de rationele bezetting, de absolute voorrangregels (verhuis uit een onbewoonbaar verklaarde woning bv.), de optionele voorrangregels (per gemeente te bepalen), en de chronologische volgorde van inschrijving in het inschrijvingsregister.
    Het inkomen speelt met andere woorden geen rol bij de uiteindelijke toewijzing. Van een verdringingseffect is dus geen sprake.
    Door de uitbreiding van de doelgroep wordt uiteraard de wachtlijst vergroot en is de mogelijkheid om een sociale woning te verkrijgen kleiner.

  3. Door de verhoging van de inkomensgrenzen wordt de perverse effecten van de gezondheidsindex weggewerkt.

    Doordat de inkomensgrenzen aangepast werden aan de gezondheidsindex en niet aan de reële verhoging van de inkomens werd de doelgroep steeds kleiner. Hierdoor werd de behoefte aan sociale woningen kunstmatig klein gehouden.
    Hierdoor bereikt sociale huisvesting haar doelstelling niet meer: gezinnen die niet op eigen kracht een woning kunnen verwerven of die geen betaalbare en leefbare woning op de private huurmarkt kunnen vinden. Deze groep van kleine inkomens die telkens net teveel verdienen, kan op deze manier een gepaste woning vinden.
    Door deze aanpassing wordt de omschrijving van de doelgroep in zekere zin hersteld.

    Belangrijk is wel dat sociale huisvesting haar aandacht voor de zwakkere groepen behoudt. Daarom is het noodzakelijk dat “zwakkere” doelgroepen beschermd worden door een objectieve toewijs én een voldoend verschillend aanbod. Sociale huisvestingsmaatschappijen moeten daarom hun patrimonium voldoende diversifiëren zodat alle groepen in de lokale en regionale samenleving een plaats kunnen vinden.

  4. Door het verhogen van de inkomensgrenzen vergroot je de sociale mix.

    Door de uitbreiding van de doelgroep wordt op een eerder organische wijze een sociale mix gecreëerd. Maar dit is niet voldoende om een sociale mix te krijgen. Naast inkomensgrenzen zijn het woonpatrimonium en de ligging van de sociale wooncomplexen belangrijke voorwaarden.

Conclusie

Het ACW kan akkoord gaan met de verhoging van de inkomensgrenzen. Hierbij vraagt het ACW dat er bijzondere aandacht komt voor de zwakkere groepen en dat daarom sociale huisvestingsmaatschappijen hun aanbod voldoende moeten diversifiëren zodat alle type gezinnen een plaats kunnen krijgen. Bovendien is het belangrijk dat de sociale huisvesting voldoende middelen krijgt om de wachtlijsten effectief te verkleinen. Hierbij vragen we speciale aandacht voor de dringende renovatie van sociale woningen. Daarnaast zou de Vlaamse regering kunnen onderzoeken om via de “volkslening” sociale huisvestingsprojecten te ondersteunen.

Contact opnemen

  • beweging.net - algemeen secretariaat
    Postbus 20 - 1031 Brussel
    tel. 02 246 31 11
    e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  • Wegbeschrijving