Windenergie op het land

Begin 2009 werd het decreet ruimtelijke ordening herzien waardoor windmolens in landbouwzones niet langer zonevreemd zijn. Deze wetswijziging zorgde ervoor dat energieproducenten en projectontwikkelaars een hele resem aanvragen indienden voor windmolens in landbouwgebieden, inclusief aanvragen die niet verantwoord zijn vanuit landschappelijk oogpunt of omwille van hinder voor omwonenden door slagschaduw of geluid. Bovendien is het meestal één persoon, de eigenaar van de grond, die de compensatie voor de concessie binnenrijft. Hierdoor dreigt het draagvlak voor de inplanting van windmolens volledig ondergraven te worden. Intussen blijft de inplanting van windmolens in industriegebieden en zeehavengebieden sterk achter. Door de versoepeling van het decreet is er dringend nood aan een aangepast afwegingskader voor de inplanting van windturbines.

De lokale aanpak

ACW wil het draagvlak voor hernieuwbare energie vergroten door mensen de mogelijkheid te geven mede-eigenaar te worden van windmolenprojecten in hun buurt. Op die manier stromen de winsten terug naar de gemeenschap. Bovendien kan met de winst, die niet uitgekeerd wordt, aan gemeenschapsopbouw gedaan worden. Het idee komt uit Denemarken, waar het bij wet verplicht is om de omwonenden te laten participeren in windmolenparken. Ook in België is het niet nieuw. In Eeklo zijn de inwoners van de stad mede-eigenaren van de windmolens.

De gemeente is een belangrijke actor bij de plaatsing van windmolens. Niet alleen omdat die rechtstreeks betrokken wordt bij de vergunningsprocedure, maar ook omdat de gemeente het eerst geconfronteerd wordt met vragen en opmerkingen van omwonenden. Gemeenten zijn ook het meest aangewezen niveau om draagvlak te creëren voor een op hun grondgebied gepland windproject. Grosso modo kunnen we twee scenario's onderscheiden:

• De gemeente neemt een afwachtende houding aan, en laten het initiatief over aan projectontwikkelaars. Zij selecteren geschikte locaties, sluiten opstalovereenkomsten af met perceeleigenaars en starten een vergunningsprocedure op. De gemeente en de omwonenden worden dan met al gevorderde projecten geconfronteerd en kunnen het gevoel krijgen voor voldongen feiten geplaatst te worden.
• De gemeente voert een pro-actief beleid. Ze zoekt en selecteert geschikte locaties voor windprojecten. De gemeente kan dan, los van een voorliggend project, met verenigingen, burgers en bedrijven communiceren over de voor- en nadelen van een project. Ze kan de meest optimale zones afbakenen, met het gunstigste windaanbod, met de geringste hinder en in overeenstemming met toekomstige ruimtelijke ontwikkelingsplannen. Ze kan zelf projectontwikkelaars benaderen en daarbij eigen accenten, zoals de mogelijkheid tot participatie, leggen. Via concessies en aandelen kan de winst terugvloeien naar de gemeenschap.